Cietrzew – jest sporej wielkości kurakiem. Występuje w Europie środkowej i wschodniej tworząc jedynie oddzielne populacje. Zwarty areał jego występowania zaczyna się od krańców Europy wschodniej i Skandynawii, sięgając aż po Chiny.

Samiec i samica różnią się między sobą wyglądem. Kogut jest większy od cieciorki (samicy) i znacznie bardziej kolorowy. Jego upierzenie ma czarną barwę z metalicznym, fioletowo-niebieskim połyskiem. W połowie skrzydła rysuje się wąski biały pasek. Cietrzew (tylko samiec) ma charakterystyczny ogon – lirę, nazywany tak ze względu na kształt, który nadają mu boczne sterówki. Są one haczykowato wygięte na zewnątrz. W zależności od wieku samca, zakrzywione może być jedno, dwa lub nawet cztery pióra z każdej strony. Nad oczami koguta znajdują się czerwone wyrostki. Cieciorka natomiast ma kolor brązowo-szary, Nakrapiana jest rdzawymi i czarnymi plamami i prążkami. Długość ciała tego ptaka wynosi ok. 45 cm – samica i ok. 60 cm – samiec. Rozpiętość skrzydeł cieciorki to ok. 75 cm, a koguta ok. 100 cm. Masa ciała może być różna, zależna od płci, wieku i pory roku. Samce ważą 1,1-1,5 kg (do 1,8 kg jesienią), a samice 0,75-1,1 kg.

Cietrzew zamieszkuje skraje lasów (najczęściej brzeziny i olszyny), polany oraz poręby. Zazwyczaj występuje w rejonach podmokłych, w pobliżu pół uprawnych, łąk i pastwisk. Cietrzew żywi się głównie roślinami. Jego dietę stanowią pączki wierzb, brzóz, osik, olch i innych drzew liściastych, a także jagody, nasiona i pędy. Latem wzbogaca dietę o drobne bezkręgowce: owady i ślimaki.

Cietrzew żyje pojedynczo. Dopiero we wrześniu zbiera się w stada, a zimą rozdziela na grupy względem płci. Ptaki spędzają dzień na poszukiwaniu pokarmu. W ciągu nocy śpią w koronach drzew. Lot cietrzewia jest szybki i zwinny. Zimą często zagrzebuje się w zaspach śnieżnych.

Toki odbywają się prawie przez całą wiosnę na terenach otwartych, np. śródleśnych łąkach lub moczarach. Koguty zwykle przez cały rok nie oddalają się od tokowiska. Toki rozpoczynają nocą, ok. godziny trzeciej. O wschodzie słońca następuje krótka przerwa, po czym są kontynuowane do ok. ósmej rano. W trakcie tokowania samiec wydaje trzy rodzaje dźwięków – czuszykanie, bulgotanie i krektanie. Pierwszy z nich jest bardzo cichy i połączony z podskakiwaniem oraz trzepotaniem skrzydłami. Natomiast bulgotanie słyszalne jest nawet z odległości trzech kilometrów. To głęboki głos wydawany z nadętych worków powietrznych. Krektanie słyszy się rzadko. Możliwe, że jest głosem ostrzegawczym. W czasie tokowania samiec jest bardzo ruchliwy i wykonuje serie różnych podskoków i innych ruchów. Opuszcza skrzydła, rozpościera ogon i wyciąga szyję, ciągle się wiercąc. Często walczy z innymi kogutami. Potyczki są zazwyczaj niegroźne i mają charakter pokazowy. Ich celem jest wywalczenie sobie miejsca jak najbliżej centrum tokowiska, gdyż jest ono najatrakcyjniejsze z punktu widzenia samic.

Wysiadywaniem jaj, jak i wychowaniem piskląt zajmują się samice. Cieciorka wybiera na gniazdo płytkie zagłębienie w ziemi i skąpo wyścieła je trawami oraz mchem. Najczęściej jest umiejscowione w trawie lub wrzosie, pod osłoną krzewu. Gniazdo położone jest nawet w znacznej odległości od tokowiska. Na przełomie kwietnia i maja kura składa 6-11 żółtych z brązowymi plamkami jaj i wysiaduje je przez 26-27 dni. Pisklęta rosną bardzo szybko i po ok. dwóch tygodniach są zdolne do lotu. Pod koniec lata usamodzielniają się, a upierzenie zmieniają w październiku.

Cietrzew jest objęty ochroną gatunkową.

W Polsce, cietrzew jest nielicznym ptakiem lęgowym na wschodzie i południu, a jego liczebność ciągle spada. Występuje na Mazurach i Podlasiu, Polesiu Zachodnim, Wyż. Małopolskiej, Tatrach oraz częściowo w Sudetach i Niz. Śląsko-Łużyckiej. Na Podlasiu można go zobaczyć m.in. w Puszczy Augustowskiej i na terenie Biebrzańskiego Parku Narodowego. Poza tym jego zasięg obejmuje całe województwo podlaskie.

Chwilowo brak zdjęć