Dzięcioł trójpalczasty – to średniej wielkości ptak należący do rodziny dzięciołowatych. Występuje w Europie północno-wschodniej i północnej, przez pas lasów borealnych Azji aż po Chiny włącznie. Ma stanowiska również w Alpach, Karpatach i wschodnich Himalajach.

Wielkością porównywalny z dzięciołem dużym. Różni się jednak od niego ubarwieniem. Nie ma czerwonych plam na głowie. Płeć łatwo rozróżnić po ciemieniu. Samiec posiada cytrynowożółtą „czapeczkę”, a samica szarą. Ma dwa czarne pasy na policzkach. Na grzbiecie od czarnej potylicy do kupra biegnie białawy pas z nielicznymi plamkami. Spód ciała biały z ciemnymi prążkami. Skrzydła i ogon mają kolor czarny z białymi kropkami. Jako jedyny nasz dzięcioł ma trzy, a nie cztery palce – dwa skierowane do przodu i jeden do tyłu. Osobniki młode są ubarwione podobnie do samicy, ale nieco bardziej szarobrązowe. Długość ciała tego ptaka wynosi 21-24 cm, rozpiętość skrzydeł 32-38 cm, a masa ciała 65-70 g samce i 55-65 g samice.

Dzięcioł trójpalczasty zamieszkuje rozległe bory z domieszką lub przewagą świerków. Bardzo istotne dla niego są martwe drzewa, w których zakłada gniazda. Najczęściej są to świerki lub jodły, sporadycznie olchy, ale w zawsze w pobliżu wspomnianych iglaków. Latem dieta tego ptaka składa się z chrząszczy, motyli, mrówek i larw korników oraz innych owadów. Zimą żywi się nasionami. Dzięcioł ten jest ptakiem osiadłym. Nie odbywa znacznych wędrówek z wyjątkiem ostrych zim, kiedy przelatuje na południowe krańce swojego występowania.

Dziuplę wykuwa w martwym lub chorym drzewie na wysokości 1-6 m. Średnica otworu wynosi 4-6 cm, a głębokość dziupli 20-30 cm. Gniazdo wysłane jest próchnem. W okresie godowym wydaje ciche dźwięki: grek-grek. Bębni dość powolnie. Okres lęgowy przypada na maj i czerwiec. Wyprowadza jeden lęg w roku. Samica składa 3-4 jaja i wysiaduje je na zmianę z samcem przez 12-15 dni. Pisklęta przebywają w gnieździe ok. 21 dni. Zostają potem przez ponad miesiąc na terenie lęgowym rodziców. Dojrzałość płciową osiągają w wieku 1 roku.

Dzięcioł trójpalczasty jest objęty ścisłą ochroną gatunkową.

W Polsce jest nielicznym ptakiem lęgowym (ok. 200 par). Występuje na Podlasiu, lokalnie na Mazurach oraz w Karpatach. Jego areał obejmuje prawie całe woj. Podlaskie. Zamieszkuje Puszczę Białowieską, Knyszyńską, Augustowską i Borecką. Z wyjątkiem tej pierwszej (gdzie zamieszkuje większość krajowej populacji – ok. 150 par), wszędzie jest raczej trudny do napotkania.

 - Fachowa nazwa tego ptaka to picoides tridactylus. Drugi człon oznacza dokładnie „trójpalczasty”,

 - Dzięcioł ten prowadzi bardzo skryte życie i nie ma zbyt wiele informacji na jego temat,

 - Jest bardzo pożytecznym ptakiem, gdyż zjada wiele szkodników drzew.