Głuszec – To najbardziej zagrożony wyginięciem i największy polski kurak. Zamieszkuje północną i środkową część Eurazji. Oddzielne populacje występują też w Szkocji, Pirenejach i na Bałkanach. Z wyglądu głuszec przypomina nieco indyka. Tak jak u niego, płcie różnią się między sobą. Samiec (kogut) jest dużo większy od samicy (głuszy) i ma inne ubarwienie. Upierzenie koguta ma barwę ciemnoszarą do czarnej, a pierś metalicznie niebiesko-zieloną. Nad oczami znajdują się charakterystyczne czerwone „róże”, a pod dziobem na podgardlu czarna broda. Na zagięciach skrzydeł występują białe plamki. Majestatyczny ogon z białymi plamkami po rozłożeniu ma kształt wachlarza. Samica jest dużo mniejsza i znacznie skromniej ubarwiona. Jej upierzenie ma kolor ciemnobrunatny, na wierzchu rdzawo-białe poprzeczne prążki, które są bardziej widoczne na spodniej części ciała. Długość ciała tego ptaka wynosi średnio 65-80 cm w przypadku samicy i 100-115 cm w przypadku samca. Rozpiętość skrzydeł głuszy waha się od 98 do 120 cm, a koguta od 135 do 145 cm. Są ciężkimi ptakami. Waga samicy wynosi 1,7-2,5 kg, a samca 3,9-6,5 kg.

Głuszec preferuje biotopy leśne. Najbardziej odpowiadają mu rozległe, stare bory iglaste o umiarkowanym zwarciu koron i naturalnej, urozmaiconej strukturze. Optymalne warunki dla tych ptaków stanowią puszcze ze średnią ilością krzewów i obfitym w jagody runem. Ptaki te nie tolerują drzewostanów z nikłym podszytem, gdyż nie dają schronienia przed drapieżnikami i opadami, jak i ze zbyt gęstym podszyciem, bo za wiele krzaków utrudnia patrolowanie terenu oraz ucieczkę. Pokarm głuszca stanowią głównie rośliny – pędy, nasiona i owoce runa leśnego. Jednakże latem do diety dołącza też chętnie małe bezkręgowce a także niewielkie gryzonie czy jaszczurki. Zimą natomiast, głuszec odżywia się niemal wyłącznie igliwiem drzew szpilkowych.

Głuszce prowadzą zwykle naziemny tryb życia. Poza starymi kogutami, żyją w stadach od lata do połowy lutego. W pozostałym okresie żyją samotnie. W ciągu dnia ptaki przebywają na ziemi w poszukiwaniu pokarmu, a noc spędzają w koronach drzew. Lot głuszca jest zwinny, szybki i niezbyt daleki. Trzepocze przy tym głośno i prędko macha skrzydłami.

Toki głuszca wyglądają bardzo widowiskowo. Odbywają się wczesną wiosną i trwają do połowy maja. Koguty zwykle przez cały rok nie oddalają się od tokowiska. Są poligamistami, tzn. starają się pokryć jak najwięcej samic. Każdy z samców podczas godów walczy o swoje miejsce na tokowisku. Oczywiście najatrakcyjniejszy jest sam jego środek. To o to miejsce rywalizują koguty, gdyż odwiedzające tokowisko samice wybierają samca najsilniejszego i najbardziej okazałego. Głusze mają swoje terytoria, czasem bardzo oddalone od miejsca godów. Wracają na miejsce toków kilkakrotnie, np. gdy pierwszy lęg został stracony. Cały rytuał zaczyna się na krótko przed wschodem słońca. Samiec zlatuje na ziemię lub przysiada na niskiej gałęzi i rozpoczyna pieśń. Rozkłada wachlarzowato ogon, wyciąga głowę i stroszy skrzydła. Powtarza te ruchy przy każdej zwrotce. Z początku tokuje dość cicho, lecz w późniejszej fazie jego pieśń słyszalna jest z dużej odległości. Wydaje niezbyt donośny odgłos, który składa się z czterech (wyjątkowo z trzech - bez korkowania) fraz. Mają one swoje nazwy: klapanie, trelowanie, korkowanie i szlifowanie. Podczas szlifowania trwającego od 1 do 1,5 sekundy ptak czyni to z takim napięciem, że w czasie wykonywania pieśni jest głuchy nawet na strzał. Przestaje reagować na bodźce zewnętrzne - głuchnie, stąd nazwa gatunku. Nie wiadomo dokładnie dlaczego tak się dzieje, ale podczas przejścia w tą fazę, nic nie jest w stanie przerwać mu pieśni. Często wykorzystują to myśliwi, ponieważ podejście głuszca w innym okresie jest nie lada wyzwaniem, gdyż ten ptak jest bardzo płochliwy.

Głusza wybiera miejsce na gniazdo we własnym rewirze, gdzie czuje się najbezpieczniej. Zwykle jest ono ukryte pod rozrośniętym krzakiem lub w zaroślach. Zawsze jednak usytuowane tak, żeby mogła z niego obserwować najbliższą okolicę, np. na małym pagórku. Zwykle składa 5-8 jaj (ale może ich być nawet 12), z których po 26-28 dniach wysiadywania wylęgają się pisklęta. Po upływie 14 dni, młode zaczynają latać.
W Polsce głuszec podlega ścisłej ochronie od 1995 roku. Obszary stałego przebywania ptaków objęte są ochroną strefową: ścisłą, całoroczną – w promieniu do 200 m, oraz okresową, od lutego do czerwca – w promieniu do 500 m.

Na Podlasiu głuszec występuje w Puszczy Augustowskiej, gdzie zachowała się ostatnia na północy Polski jego populacja. W pozostałych rejonach kraju można go spotkać w Karpatach Zachodnich, Borach Dolnośląskich i Puszczy Solskiej z Lasami Janowskimi. Na każdym z obszarów jest bardzo nieliczny. Łączna liczebność wynosi tylko 350–450 ptaków. Jest gatunkiem ginącym w Polsce, ale prowadzi się jego hodowle w wolierach i wypuszcza na wolność.

• Głuszec ma wyjątkowo dobry słuch – najmniejszy trzask lub szelest powoduje jego ucieczkę,

• Połyka niezliczone ilości drobnych kamyków, zwłaszcza jesienią, które pomagają ptakowi rozcierać pokarm w żołądku,

• W warunkach naturalnych głuszec może żyć ok. 13 lat, a w niewoli nawet 18 lat,

• Jesienią na palcach z boków wyrasta rząd drobnych piórek ułatwiających mu chodzenie po śniegu, gdyż chronią przed zapadaniem się,