Jeż wschodni – to niewielki owadożerny ssak zamieszkujący Europę Wschodnią. Występuje na terenach wschodniej Polski po Austrię i Słowenię, Płw. Bałkański, Izrael przez Turcję i Rosję po północny Kaukaz i zachodnią Syberię. Naturalną granicą jego zasięgu jest Ob.

Jest jednym z dwóch występujących w Polsce gatunków jeża (jeż wschodni i jeż zachodni). Różni się od swojego krewniaka rozmiarami, ubarwieniem oraz ilością kolców. Jeż wschodni ma najczęściej biały lub jasno ubarwiony brzuch w przeciwieństwie do kuzyna, na którego brzuchu i podgardlu widoczny jest czarny wzorek. Poza tym, gatunek wschodni jest nieco mniejszy. Długość jego ciała wynosi 19-30 cm, a masa średnio ok. 1 kg. Następną cechą różniącą oba gatunki jest liczba i długość kolców. Jeż wschodni ma ich ok. 6,5 tys., a zachodni ponad 8 tys. U tego drugiego są o parę mm dłuższe. Kolce jeża wschodniego są niewyraźnie i nieregularnie prążkowane, najczęściej koloru brudnobiałego.

Biotop jeża stanowią rzadkie lasy mieszane, czasem sady i parki. Można go nawet spotkać w mniejszych miastach i wsiach. Poza tym jego tryb życia nie odbiega bardzo od zwyczajów zachodnioeuropejskiego krewniaka. Żyje samotnie. Jest zwierzęciem aktywnym o zmierzchu i w nocy. Dzień przesypia ukryty pod stertą liści lub w jamce. Żywi się owadami, dżdżownicami, ślimakami, drobnymi płazami, gadami i gryzoniami. Czasami odżywia się grzybami i opadłymi owocami.

Przed nadejściem mrozów jeże zapadają w odrętwienie, które w Polsce trwa od połowy października do kwietnia. Przedtem, w okolicach sierpnia i września, rozpoczynają intensywnie żerować w celu zgromadzenia zapasów tłuszczu, dzięki któremu mogą przetrwać zimę. Masa ciała jeża zwiększa się wtedy dwukrotnie w ciągu zaledwie trzech tygodni. Jeż, podczas jednej nocy jest w stanie spożyć nawet 150 g pokarmu i wypić ok. 50 g wody. Dzięki zgromadzonemu uprzednio tłuszczowi, nie musi się martwić o pożywienie w czasie zimy. Gdy robi się chłodno, jeż przygotowuje sobie odpowiednią sypialnię. Mości gniazdo wykładając je suchymi liśćmi, trawą i mchem, często pod powalonym pniem, korzeniami drzew lub w ściółce. Zasypia zwinięty w kulkę. Spowalnia procesy fizjologiczne do minimum, tak aby zużyć jak najmniej energii. Temperatura ciała zwierzęcia spada wówczas z normalnych 34-36°C do ok. 4-5°C, a ilość uderzeń serca zmniejsza się ze 190 do 20 na minutę. Wiosną, gdy temperatura podskoczy do 14-16°C, wszystkie procesy w organizmie wracają do normy i jeż budzi się ze snu. Czasem zdarza się, że dzieje się do zbyt szybko i powracające mrozy zabijają wiele z tych zwierząt.

Ciąża u jeża trwa 5-6 tygodni. Samica rodzi raz lub dwa razy do roku po 3 do 8 małych jeżyków. Młode są ślepe i nagie. Dopiero kilka godzin po urodzeniu wychodzą im spod skóry miękkie jeszcze kolce, które twardnieją po 5 tygodniu życia. Małe otwierają oczy po ok. 14 dniach. Wiele z nich ginie wraz z nadejściem chłodu, ale te które zdołały odpowiednio przybrać na wadze na pewno przetrwają zimę. Rekompensatą dużej śmiertelności młodych jest wysoka rozrodczość jeża.

Jeż wschodni objęty jest w Polsce ochroną ścisłą.

Jeż wschodni jest u nas jeszcze dość licznym gatunkiem i nietrudno go zaobserwować, zwłaszcza wieczorami kiedy żeruje. Można go wtedy zobaczyć i usłyszeć (parska i chrząka) na łąkach, pastwiskach a nawet we własnym ogrodzie.